Dlaczego jest to, co jest?

  Autorem najsłynniejszego bodaj filozoficznego pytania, ukutego w przeciągu dziejów ludzkiego myślenia, jest G.W. Leibniz. Zapytał on: dlaczego istnieje raczej coś niż nic? Pytanie to można sfomułować w bardziej podstawowej formie. Brzmi ono następująco: dlaczego jest to, co jest? Z tak sformułowanym pytaniem, choć podanym nie wprost, szyderczo i przewrotnie, spotykamy się w dialogu Sofista […]

Share Button

Filozof jeździ komunikacją zbiorową

  Lubisz jeździć samochodem? A czy wiesz, że prawdziwe koszty Twojej przyjemności ponoszą również inni? Wybierając spacer, jazdę rowerem, dojazd samochodem lub komunikacją zbiorową, zawsze dokonujesz wyboru moralnego. Jak sprawić, żeby nasz „wybór środka transportu” był moralnie słuszny? Zapraszam do dyskusji.   Pomyśl, zanim przekręcisz kluczyk Panuje przekonanie, że komunikacją zbiorową podróżują osoby, które po […]

Share Button

Stanisław Lem filozofem religii

  W jednym z ostatnich wpisów zwróciłem uwagę na filozoficzną stronę twórczości Stanisława Lema. Zaprezentowałem tam znanego krakowskiego pisarza science fiction jako filozofa kultury. W żadnym razie nie zamyka to jednak tematu Lema-filozofa, z czym zgodzi się chyba każdy uważny czytelnik jego prozy.   Filozofia w dziełach Lema Filozofia przypadku, o której pisałem wcześniej, to […]

Share Button

Efektywny altruizm: filozofia zmienia świat

  Filozof niczego nie produkuje. Nawet książki filozoficzne, pokryte kurzem na półkach bibliotek, są właściwie wytworem przemysłu poligraficznego. Służą upowszechnianiu myśli filozoficznej, ale efektem pracy filozofów są tylko w znaczeniu pośrednim. Wynikiem działalności filozofa jest idea (myśl, pomysł, refleksja). Błyskotliwa idea, podana w odpowiednich okolicznościach, może zmienić świat, jaki znamy.   Od filozofii do praktyki […]

Share Button

O znaczeniu pamięci w filozofii oraz o pamięci… jako filozofii

  Dobra pamięć to skarb! Bywa, że i przekleństwo… Najczęściej chyba jednak to pierwsze. Każdy, kto choć przez chwilę zapałał choćby pragnieniem rzetelnego przyswojenia sobie jakiejś końskiej dawki materiału, wie, o czym teraz myślę. Setki danych, tysiące rozbudowanych analiz czy argumentacji do streszczenia, wzory i algorytmy, faktografia lub po prostu zwyczajnie celne powiedzenie albo komentarz […]

Share Button

Filozofia przypadku

  Pojęcie przypadku i konieczności to niezwykle ważne kategorie filozoficzne, rozważane choćby w obrębie ontologii, epistemologii, logiki, filozofii przyrody czy Boga. Problematyka jest więc bardzo szeroka, jednak ten wpis poświęcony będzie dwóm konkretnym przykładom zastosowania kategorii przypadku do rozważań filozoficznych. Tak się składa, że tytuł „Filozofia przypadku” noszą dwie ważne książki opublikowane przez wybitnych współczesnych […]

Share Button

Filozof czy historyk filozofii?

  Gdy studiowałem filozofię, starałem się chodzić na rozmaite dyskusje i spotkania. W Krakowie jest tego mnóstwo. Pamiętam, jak uderzyło mnie na pierwszym roku, gdy na jednym z takich spotkań pewien znany polski filozof przedstawiany przez młodego prowadzącego żachnął się i z wyższością go pouczył: „Proszę pana, nie jestem filozofem, ale historykiem filozofii”. Prowadzący skulił […]

Share Button

Etyka w kuchni

  Spostrzegawczy pasjonat filozofii zauważy ją wszędzie. Dzisiaj zapraszam do kuchni. Kuchnia to miejsce, które wielu z nas kojarzy się z prozaicznymi czynnościami, zmierzającymi do zaspokojenia bardzo pierwotnych potrzeb bytowych. Nie ma tu nad czym myśleć. Biorę produkty, przyrządzam, jem, zjadłem i idę… czytać Platona. Filozofowie od dawna jednak nie patrzą w ten sposób.   […]

Share Button

Ucieleśnianie sztucznej inteligencji

  Badania nad sztuczną inteligencją czerpią inspirację z wielu źródeł. Niepowodzenia i niezadowolenie z osiągniętych wyników skutkują poszukiwaniem nowych metod w innych dziedzinach nauki. W ten sposób pod koniec zeszłego stulecia powstała ucieleśniona sztuczna inteligencja (Embodied Artificial Inteligence, EAI). Miała rozwiązać problemy, które zostały świetnie podsumowane przez tzw. paradoks Moraveca. Pytał on w jaki sposób […]

Share Button

O Bogu po Auschwitz

  Adolphe Gesché, niedawno zmarły teolog belgijski, twierdzi, że zło jest czymś nieusprawiedliwialnym (mówiąc językiem Jeana Naberta), co powoduje, że podejście czysto filozoficzne staje się bezużyteczne lub, co gorsza, wzmacnia skandaliczność sytuacji zła. Nie znaczy to bynajmniej, że nie podlega ono w ogóle racjonalnej refleksji, lecz raczej: że na trudne pytanie o zło adekwatną odpowiedź […]

Share Button